Iz projekta Bionet Škola

Hajdučka trava (hajdučica, sporiš, stolisnik, jalovi mesečnjak), lat.Achillea millefolium, je višegodišnja zeljasta biljka iz porodice glavočika (fam. Asteraceae).

Sadržaj 1 Naučni naziv 2 Opis biljke 3 Stanište 4 Hemijski sastav droge 5 Upotreba 6 Literatura

Naučni naziv

Naučni naziv roda ove biljke potiče od gr. achillea po imenu Ahila koji je bio učenik Hirona i ovom biljkom je zacelio ranu Telefusu.

Sinonimi:

• Achillea collina Becker
• Achillea lanata Koch.
• Achillea pannonica Scheele

Opis biljke

Stablo dostiže visinu do 1m i grana se samo u gornjem delu. Listovi su trojno perasto deljeni na veliki broj sićušnih režnjića, po čemu je sam vrsta dobila naziv kako jedan od narodnih, stolisnik, tako i naučni millefolium ( mille = hiljadu; folium = list). Stablo i listovi su pokriveni dlakama,ali samo kod mladih biljaka, dok kasnije većina dlaka otpada.

Cvasti glavice su raspoređene u obliku granatih gronja i izgrađene su od dve vrste cvetova:

• jezičastih, raspoređenih po obodu i obojenih belo do roze;
• cevastih, u centru žuto obojenih.

Stanište

Rasprostranjena je od nizije do planinskih predela i može se naći na livadama, pored puteva, zapuštenim staništima i šumskim čistinama.

Hemijski sastav droge

Kao droga koristi se:

• nadzemni deo biljke u cvetu (Millefolii herba) ili
• cvetovi (Millefolii flos).

Osušena droga je aromatičnog mirisa i ima gorko-aromatičan ukus zbog prisustva gorkih materija koje pripadaju seskviterpenskim laktonima, kao npr. ahilicin. Pored gorkih materija droga je bogata sadržajem:

• etarskog ulja (oko 1%)
• vitaminom K
• taninima
• organskim kiselinama i dr.

Upotreba

Hajdučka trava se od davnina koristila u narodnoj, a omiljeno je lekovito sredstvo i u zvaničnoj medicini. Najčešće se upotrebljava kod želudačno-crevnih oboljenja, grozničavih stanja, povišenog krvnog pritiska, kao antitrombičko sredstvo kod moždane i srčane tromboze. Osim toga koristi se kao snažno antibakterijsko sredstvo protiv stafilokoka, ešerihije, kandide i dr.

U narodnoj medicini je poznato njeno lekovito dejstvo u smirivanju upala kože i sluzokože, lečenju rana i gnojnih procesa, zaustavljanju krvarenja po čemu je dobila naziv hajdučka trava.

Literatura

• Gostuški,R: Lečenje lekovitim biljem, Narodna knjiga, Beograd, 1979.
• Grlić, Lj: Enciklopedija samoniklog jestivog bilja, August Cesarec, Zagreb, 1986.
• Djuk, A, Dž: Zelena apoteka, Politika, Beograd, 2005.
• Jančić, R: Lekovite biljke sa ključem za određivanje, Naučna knjiga, Beograd, 1990.
• Jančić, R: Botanika farmaceutika, Službeni list SCG, Beograd, 2004.
• Jančić, R: Sto naših najpoznatijih lekovitih biljaka, Naučna knjiga, Beograd, 1988.
• Kojić, M, Stamenković, V, Jovanović, D: Lekovite biljke jugoistične Srbije, ZUNS, Beograd 1998.
• Lakušić, D: Vodič kroz floru nacionalnog parka Kopaonik, JP Nacionalni park Kopaonik, Kopaonik, 1995.
• Marin, P, Tatić, B: Etimološki rečnik, NNK Internacional, Beograd, 2004.
• Mindel, E: Vitaminska biblija, FaMilet, 1997.
• Mišić Lj, Lakušić R: Livadske biljke, ZUNS Sarajevo, ZUNS Beograd , IP Svjetlost, 1990
• Stamenković, V: Naše neškodljive lekovite biljke, Trend, Leskovac
• Tucakov, J: Lečenje biljem, Rad, Beograd, 1984.