Korisnik:Stefann

Izvor: Bionet Škola
Idi na: navigaciju, pretragu

Pozdrav i ugodan boravak svim posetiocima ove stranice BioNet škole. U daljem tekstu na ovoj stranici možete pročitati moju kraću biografiju i rezime mojih do sada objavljenih tekstova iz biologije, kako na BioNet školi, tako i na Algoloblogu i Viva Fizici. Na ovoj stranici se nalaze fotografije sa putovanja. Ukoliko želite da se detaljnije upoznate sa mojom biografijom i tekstovima koje sam napisao možete pogledati moju zvaničnu internet prezentaciju.

Promocija knjige "Opšta Protistologija" na Univerzitetu u Nišu (07.11.2014)
Potpisivanje knjige "Opšta Protistologija" na Univerzitetu u Nišu (07.11.2014)

Biografija

Rođen sam 18. aprila 1990. godine u Sarajevu odakle sam se zajedno sa porodicom odselio u Istočnu Hercegovinu, tačnije u najveći grad te regije – Trebinje. Tu sam završio prvih šest razreda osnovne škole. U drugom razredu me je zainteresovala botanika, a posete baki na selu su me još više privukle ovoj biološkoj nauci. Moj prvi herbarijum sadrži oko 140 vrsta iz različitih delova Istočne Hercegovine, od kojih su mnoge endemične. U ovom periodu počinjem da pored narodnih učim i latinske nazive biljaka. Međutim, pored floristike i sistematike biljaka zainteresovalo me je i pitanje endemizma. Na ovo pitanje nisam mogao u potpunosti tačno da odgovorim sve do šestog razreda kada se detaljnije upoznajem sa evolucionom teorijom Čarlsa Darvina. U tom periodu sam pročitao sledeće knjige ovog poznatog biologa: Put oko sveta jednog prirodnjaka, Moj život i Poreklo čoveka. Naravno, znao sam da "darvinova" literatura nije dovoljna, te sam se detaljnije upoznao i sa teorijama novijeg datuma koje se bave evolucijom i filogenijom živih bića.

Sredinom 2003. godine zajedno sa porodicom preselio sam se iz Trebinja u Novi Sad gde sam završio sedmi i osmi razred osnovne škole i upisao prirodno-matematički smer gimnazije "Jovan Jovanović Zmaj". Nakon završene gimnazije, upisao sam 2009. godine studije biologije na Prirodno-matematički fakultet u Novom Sadu gde sam i diplomirao 2014. godine. Trenutno sam student master studija zoologije na istom fakultetu.

Do danas sam putovao u Francusku, Nemačku, Italiju, Vatikan, Grčku, Mađarsku, Belorusiju, Hrvatsku i Crnu Goru, dok sam u Bosni i Hercegovini živeo 13 godina. Od jezika solidno poznaje engleski, a sa latinskom leksikologijom sam dobro upoznat. Sa 12 i 13 godina sam dva puta pobeđivao na konkursu porodičnog magazina "Nada" kao modni kreator i tom sam prilikom imao dve modne revije u Beogradu.

U istraživačkoj stanici Petnica sam bio dva puta u toku 2006. godine i to na zimskom i prolećnom seminaru. U toku zimskog seminara sam pisao seminarski rad pod nazivom "Sistematika razdela Dinophyta", a na prolećnom seminaru sam realizovao projekat pod nazivom "Determinacija sluzave mase u Petničkoj pećini". U slobodno vreme volim da fotografišem pejzaže i razne elemente prirode. Pored umetničke fotografije, u prirodi fotografišem i biljke, te ove fotografije koristim u mojim tekstovima iz sistematike biljaka. Pored biologije, modnog dizajna i umetničke fotografije interesuje ga još i hemija, geologija, istorija modernog slikarstva kao i arheologija, istorija i lingvistika starih civilizacija Mesopotamije.

U januaru 2008. godine sam formirao blog koji je posvećen algologiji i nosi naziv Algoloblog. Posle par dana nakon objavljivanja prvih tekstova na Algoloblogu diplomirani biolog Snežana Trifunović, autor prvog biološkog sajta na srpskom jeziku – BioNet škole, predlaže mi saradnju koju sam rado prihvatio. Kao saradnik na sajtu BioNet škole objavio sam veći broj tekstova iz različitih oblasti biologije, jedan album fotografija prirode i jedan album crteža različitih struktura i oblika života. Takođe sam učestvovao u izradi biološkog rečnika na ovom sajtu.

Rim 2008
Rim 2008

Milija Jovičić, autor poznatog sajta na srpskom jeziku koji se bavi popularizacijom prirodnih nauka - Viva Fizika, takođe predlaže saradnju koja je rezultirala u objavljivanju mojih tekstova na pomenutom sajtu. Prvi tekst na ovom internet mestu sam objavio u septembru 2008. godine. I pored predloženih saradnji autora pojedinih sajtova odbio sam te predloge zbog neažurnosti i neozbiljnosti tih sajtova. U oktobru 2008. godine osnovao sam YouTube kanal na kome se mogu naći originalni putopisi i online predavanja. U septembru 2009. godine osnovao sam drugi blog pod nazivom "Drvo života". Cilj ovog bloga je sistematizacija bioloških nauka i kraći osvrt na savremenu klasifikaciju živih bića. Pored novog bloga, na sajtu BioNet škole u ovom periodu objavio sam i album fotografija nastalih u Hercegovini. Album je nazvan "Flora Hercegovine". Od oktobra 2009. do jeseni 2010. godine bio sam aktivan član naučno-istraživačkog društva studenata biologije "Josif Pančić". U februaru 2010. godine objavio sam svoj prvi album stručnih creteža, takođe na sajtu BioNet škole. Album nosi naziv "Oblici života" i najveći broj crteža ima za tematiku protiste, ali i ćelijske strukture i gljive. Krajem jula 2010. godine objavio sam sedam albuma fotografija nastalih na Staroj planini.

U međunarodnom naučnom časopisu "Protistology" tokom 2012. godine objavio sam naučni rad "New views on the megaclassification of life" u kome je dat pregled postojeće literature iz oblasti megaklasifikaciji živog sveta. Takođe, u radu je predložen novi klasifikacioni sistem živog sveta koji podrazumeva 5 domena i 17 carstava. Predložena je i nova nomenklatura visokih taksona koja podrazumeva da se nazivi domena završavaju nastavkom "-biota", subdomena nastavkom "-konta", carstva nastavkom "-ida" i podcarstva nastavkom "-ides". Domen Prionobiota podrazumeva acelularne organizme bez nukleinske kiseline, acelularni organizmi sa nukleinskom kiselinom su klasifikovani u domen Virusobiota, domen Bacteriobiota čine tipični prokariotski organizmi, dok su u domen Archaebiota svrstani specifični organizmi prokariotske građe, a domen Eukaryobiota obuhvata sva živa bića sa eukariotskim tipom organizacije. Početkom oktobra 2014. godine iz štampe izlazi moja prva knjiga pod naslovom "Opšta protistologija". Na Departmanu za biologiju i ekologiju, Prirodno-matematičkog fakulteta u Nišu održana je 7. novembra 2014. godine u 19h promocija ove knjige.

Knjiga "Opšta protistologija"

Knjiga "Opšta Protistologija"

Ova knjiga je zamišljena kao pregled savremenih znanja iz opšte protistologije, biološke nauke koja ima za cilj svestrano izučavanje fenotipske i genotipske prirode najstarijih eukariotskih organizama na Zemlji – protista. Knjiga je namenjena svima koji žele da saznaju više o protistima, odnosno da se upoznaju sa prirodom ovih interesantnih i zagonetnih organizama. Znanja iz protistologije obuhvaćena ovom knjigom su neophodna za razumevanje sistematike protista koja predstavlja izuzetno opširnu granu protistologije.

Motivi za pisanje knjige

Imajući u vidu literaturu koja je dostupna na engleskom i ruskom jeziku, konstatovao sam da su poprilično oskudno i nesistematično obrađeni opšti pojmovi, odnosno opšte karakteristike protista. To mi je bio podstrek da započnem rad na sintezi i sistematizaciji znanja iz oblasti opšte protistologije. S obzirom na to da na prostorima Balkana do sada nije publikovana nijedna knjiga sa sličnom tematikom, odlučio sam da sve tekstove objedinim u knjizi čiji je cilj da na jednostavan i savremen način, sa mnoštvom ilustracija, prezentuje izuzetno obimnu i kompleksnu oblast kao što je opšta protistologija.

Biologiju druge polovine XX i početka XXI veka je obeležio izuzetan razvoj molekularne biologije koji je formirao veći broj generacija molekularnih biologa. S obzirom na to da su se znanja i iz ostalih bioloških nauka proširila, postalo je teško univerzitetima širom sveta da obrazuju stručnjake sa širokim biološkim obrazovanjem. Iz tog razloga su razdvojili obrazovanje molekularnih i klasičnih biologa još na osnovnim studijama. Kao posledica ovih reformi javili su se problemi, jer se ispostavilo da mnogi molekularni biolozi ne poznaju strukturnu prirodu i funkcionisanje organizama koje proučavaju sa molekularnog aspekta što vodi manje kvalitetnoj interpretaciji podataka koje dobijaju primenom molekularnih metoda. S obzirom na to da su protisti najslabije proučeni eukariotski organizmi sa aspekta molekularne biologije, oni sve više zaokupljaju pažnju novih generacija molekularnih biologa. Pri pisanju ove knjige sam imao u vidu i biologe molekularnog profila, te sam se trudio da približim prirodu protista sa klasičnog biološkog aspekta na što jednostavniji način. Ipak, i ovako napisana, knjiga zahteva od čitaoca najosnovnije obrazovanje iz različitih oblasti klasične biologije. Takođe, neka Vas ne zavara mali broj stranica – biće Vam potrebna snaga volje i dosta strpljenja za razumevanje ovako složene problematike.

S obzirom na to da su protisti tokom XIX i XX veka dosta proučavani i da se znanje o njima akumuliralo decenijama, osetio sam potrebu da izvršim podelu protistologije na veći broj oblasti. U drugoj polovini XX i početkom XXI veka došlo je do velikih promena u sistematici protista, a naročito se velika polemika vodi oko opravdanosti korišćenja metoda klasične klasifikacije, odnosno primene novih, kladističkih metoda. Iz tog razloga sam odlučio da u ovoj knjizi izbegnem korišćenje taksonomskih kategorija za grupe protista. Iako iz oblasti savremene sistematike protista ne postoji adekvatna literatura na srpskom jeziku, ona u ovoj knjizi nije obrađivana zbog toga što se radi o izuzetno obimnoj materiji, te ovaj krupan zalogaj ostaje zadatak za neku buduću publikaciju.

Sadržaj knjige

U prvom poglavlju Uvod objašnjen je pojam protistologije, naučne grane biologije, kao i njena podela na tri dela - istoriju protistologije, opštu protistologiju i sistematiku protista. Opšta protistologija je podeljena na pet oblasti: citologiju, genetiku, morfologiju i fiziologiju protista, kao i geoprotistologiju. Nazivi delova i oblasti su skoro doslovce preneta na nazive poglavlja u samoj knjizi. U ovom prvom poglavlju autor se osvrnuo i na značaj algi za čoveka. Takođe, prikazan je i istorijski razvoj protistologije. Istorija protistologije seže sve do predistorije. Posle srednjeg veka, o čemu, kako autor navodi ima malo podataka, prezentirani su značajni momenti u razvoju ove nauke i naučna imena koja su tome doprinela od XVII do XX veka.

U poglavlju Citologija protista je sveubuhvatno i vrlo detaljno obrađena građa i topologija ćelijskih delova, koji su sistematizovani u potpoglavlja: ekstracelularne strukture, celularne strukture i poreklo eukariotske ćelije. Poseban značaj dat je različitim oblicima hromoplastima i hloroplastima prisutnih i značajnih za određene grupe protista. Takođe je velika pažnja posvećena terminologiji ekstracelularnih struktura koja je izuzetno problematična u savremenoj protistološkoj literaturi. Deo o poreklu eukariotske ćelije daje detaljan pregled nastanka ćelije prvih eukariota - protista, kroz najpoznatije teorije sa argumentima "za" i "protiv" njih.

Poglavlje Morfologija protista obrađeno je prema evolutivnom principu: od jednoćelijskih i kolonijalnih, preko sifonalnih ka višećelijskim oblicima. Svaka od kategorija opisana je vrlo precizno kroz podtipove, a i oni sami su vrlo podrobno objašnjeni. Poseban kvalitet su izdvojeni prelazni oblici koji ukazuju na mogući pravac evolucije protista.

Šesto poglavlje Fiziologija protista predstavlja originalan pokušaj sistematizovanja velikog broja informacija na ovu temu koja je do sada u literaturi bila zanemarivana i obično u sklopu fiziologije biljaka. Posebno je zanimljiv deo o rezervnim supstancama koji je veoma detaljno obrađen. Deo o razmnožavanju protista predstavlja veoma iscrpan prikaz tipova razmnožavanja protista, do sada nezabeležen u našoj literaturi. Podrobno su objašnjeni glavni tipovi razmnožavanja partenogenetsko, vegetativno, sporulativno i polno, a u okviru svakog od njih slikovito, sa puno činjenica i oblici kojima se pojedini protisti razmnožavaju. Za razumevanje podataka predočenih od stane autora ovog teksta neophodno je predznanje iz određenih bioloških oblasti kakva je recimo citologija ili morfologija biljaka i životinja, čime se opredeljuje čitalačka populacija. Autor ukazuje na smernice za sprovođenje istraživanja u okviru razmnožavanja protista, navodeći koji su načini razmnožavanja nedovoljno objašnjeni ili su diskutabilni. Nedostatak ovakvih radova u srpskoj literature ukazuje na njegovu važnost.

U poglavlju Geoprotistologija autor veoma detaljno obrađuje ekološku geoprotistologiju: ekološke odnose protista, ekološke faktore njihovog rasprostranjenja, ekološke grupe protista, toksikologiju i značaj protista u prirodi, ilustrovano velikim brojem primera naročito u delu o simbiontima i ekološkim grupama protista.

Jedan od tri postera korištena za najavu promocije knjige "Opšta protistologija" na Univerzitetu u Nišu

Izdavač: Zavod za udžbenike i nastavna sredstva, Istočno Sarajevo

Za izdavača: Rade Ristović

Recenzenti: Snežana Trifunović i Ivana Đukić Račić

Glavni i odgovorni urednik: Sanja Terzić

Urednik: Danka Bošković

Lektor i korektor: Daliborka Tomić

Likovni urednik: Mirjana Vasilj

Ilustracije: Stefan Luketa

ISBN: 978-99955-1-171-5

Internet projekti

Nauka koja ga najviše okupira i koju studira je biologija. Ona ga je zainteresovala 1998. godine, a oblast koja je prvobitno najviše privlačila njegovu pažnju bila je botanika, tačnije floristika i sistematika biljaka. Nakon botanike njegovu pažnju je najviše privlačila evoluciona biologija, a zatim i algologija kojom se i danas najviše bavi. Oblasti koje najviše voli su algologija, citologija i lihenologija. Iz oblasti zooglogije ga najviše zanima zoologija beskičmenjaka, a posebno nastanak i razvoj prvih višećelijskih životinja. Verovatno i zbog toga što je relativno slična i bliska algologiji, protozoologija takođe okupira njegovo interesovanje, a posebno deo koji se tiče ameboidnih praživotinja. Do sada se iz oblasti citologije najviše posvetio prikupljanju i sistematizaciji podataka o jedru, mikrotubulama i mikrotubularnim strukturama višeg reda.

Biljka sa Stare planine

Algoloblog

Algologija ga je zainteresovala 2004. godine, a citologija 2005. godine. Cyanoprocaryota je razdeo algi koji najbolje poznaje i koji ga najviše interesuje. Iz oblasti algologije ima sopstveni blog pod nazivom Algoloblog koji je osnovan u januaru 2008. godine sa željom da na jednom mestu sistematično prikaže činjenice iz ove biološke oblasti. Na blogu se nalazi veći broj tekstova koji se bave različitim oblastima opšte algologije kao i oni posvećeni razdelima ovih organizama. Za dve godine blog je posetilo nešto više od milion ljudi. Kao dokaz uticaja bloga se može navesti činjenica da mnogi studenti koriste tekstove sa ove internet stranice kao literaturu za polaganje ispita iz algologije. Pošto je zbog toga prodaja skripti i udžbenika iz algologije osetno opala, nekoliko univerzitetskih profesora koji rade kao predavači na jednom srpskom fakultetu su pokušali da tuže autora bloga. Međutim, pošto za tužbu nije bilo osnovanog razloga, odlučili su da zabrane korišćenje tekstova i sistematike sa Algolobloga studentima fakulteta. Uprkos tome, više od 300 mejlova podrške od studenata biologije, srednjoškolskih profesora, asistenata na fakultetu i univerzitetskih profesora koji rade širom Balkana i ostatka sveta dokazuje da je blog pronašao put do korisnika.

BioNet škola

Posle par dana nakon objavljivanja prvih tekstova na Algoloblogu saradnju mu predlaže diplomirani biolog Snežana Trifunović. Stefan saradnju oberučke prihvata i nakon samo par dana objavljuje prve tekstove na sajtu čiji je autor Snežana Trifunović – BioNet školi. Kao saradnik sajta objavljuje oko sto stručnih tekstova iz različitih bioloških nauka kao što su megaklasifikacija živih bića, biologija ćelije, sistematika životinja, sistematika biljaka, palinologija, protozoologija, mikologija i lihenologija. U okviru BioNet škole se nalazi rečnik bioloških termina koji predstavlja najveći rečnik ovog tipa na internetu. U okviru njega se nalazi više stotina stručnih termina koje su definisali Snežana Trifunović, Jelena Ačanski i Stefan Luketa. Na sajtu je objavio jedan album fotografija pod nazivom "Flora Hercegovine" i jedan album crteža koji nosi naziv "Oblici života". Na Facebook stranici BioNet škole je formirao album u kome se nalazi više od 100 fotografija biljaka, a album nosi naziv "Biljke Balkanskog poluostrva".

Viva Fizika

Milija Jovičić, autor poznatog sajta za popularizaciju prirodnih nauka među mladima - Vive Fizike, predlaže saradnju koja je rezultirala u objavljivanju prvih tekstova Stefana Lukete u septembru 2008. godine. Ti tekstovi predstavljaju prvence iz bioloških nauka na ovom sajtu, a ujedno predstavljaju prve naučno-popularne tekstove Stefana Lukete.

YouTube kanal

U oktobru 2008. godine pokrenut je YouTube kanal Stefana Lukete. Na njemu se mogu naći originalni putopisi i online predavanja. Putopisi su načinjeni od većeg broja fotografija biljaka i pejzaža nastalih u različitim delovima Balkana (Bosna, Hercegovina, Crna Gora, Srbija, Makedonija i Grčka). Predavanja predstavljaju PPT prezentacije. Informacije su preuzete iz najeminentnije domaće i svetske literature, a fotografije sa raznih internet sajtova.

Biljka sa Fruške Gore

Drvo života

U septembru 2009. godine Stefan Luketa je napravio blog sa specifičnom koncepcijom. Naime, na ovom blogu koji nosi naziv "Drvo života" se nalaze kratki tekstovi koji pružaju osnovne podatke o taksonima živih bića i različitim biološkim pojmovima i strukturnim delovima ćelije i ostalih delova živih bića. Sistematika predstavlja sintezu većeg broja savremenih sistema, te je na taj način blog originalan ne samo što se srpskog interneta tiče već i planetarno.

Photo biology

U junu 2010. godine Stefan Luketa je formirao galeriju fotografija pod nazivom "Photo biology". Naime, usled potrebe da se na jednom mestu sistematično prikažu sve fotografije prirode koje je objavio na internetu napravio je posebnu galeriju u okviru koje su fotografije raspoređene u nekoliko kategorija: Plants, Animals, Fungi, Landscapes i Sunsets. Takođe, u okviru galerije se mogu naći i oficijelne verzije svih albuma fotografija prirode.

Wallpapers za biologe

Biljke Balkanskog poluostrva

Dianthus pinifolius iz Hercegovine - endemit Balkanskog poluostrva iz familije Caryophyllaceae
Campanula globularis iz Hercegovine - vrsta iz familije Campanulaceae
Acanthus spinosus iz Hercegovine - vrsta iz familije Acanthaceae
Epipactis latifolia iz Hercegovine - vrsta iz familije Orchidaceae


Tekstovi iz biologije ćelije

Tekstovi iz evolucione biologije

Tekstovi iz zoologije

Tekstovi iz mikrobiologije

Tekstovi iz botanike

Sadržaj uvodnog poglavlja knjige "Opšta protistologija"
Sadržaj poglavlja "Morfologija protista" iz knjige "Opšta protistologija"
Sadržaj poglavlja "Fiziologija protista" iz knjige "Opšta protistologija"
Sadržaj poglavlja "Geoprotistologija" iz knjige "Opšta protistologija"
Jedan od tri postera korištena za najavu promocije knjige "Opšta protistologija" na Univerzitetu u Nišu
Jedan od tri postera korištena za najavu promocije knjige "Opšta protistologija" na Univerzitetu u Nišu

<newsfeed limit="20" unique onlynew="true" nominor="true" nobot="true" noanon="true" notalk /> <newsfeedlink>