Natrijum-kalijum pumpa

Izvor: Bionet Škola
Idi na: navigaciju, pretragu
Na,K pumpa

Natrijum-kalijum pumpa (Na-K pumpa) je oblik primarnog aktivnog transporta jona kroz ćelijsku membranu koji se kreću iz sredine sa manjom u sredinu sa većom koncentracijom pomoću molekula nosača i uz potrošnju energije. Pri ovom procesu se joni natrijuma aktivno ispumpavaju (izbacuju) iz ćelije, a joni kalijuma upumpavaju u ćeliju i to suprotno koncentracionom gradijentu — natrijuma ima više van ćelije nego u njoj, a kalijuma obrnuto.

Proteini koji grade ovu pumpu imaju tri ključna dela:

  • na ekstracelularnom (vanćelijskom) kraju dva mesta za vezivanje jona kalijuma (K+);
  • na citoplazmatskoj strani tri mesta za vezivanje jona Na+
  • deo koji ispoljava ATP-aznu aktivnost.

Proteini nosači rade kao pumpe i kao enzimi ATP-aze (adenozin trifosfataze) jer katalizuju razlaganje ATP-a. Razlaganjem ATP-a na ADP i neorganski fosfat, raskida se fosfoanhidridna veza bogata energijom čime se obezbeđuje energija neophodna za ovaj transport.

Natrijum-kalijum pumpa ima glavnu ulogu u stvaranju membranskog potencijala životinjskih ćelija. Potencijal mirovanja ili membranski potencijal je električni napon koji postoji između unutrašnje (negativno naelektrisana) i spoljašnje stane (pozitivno naelektrisana) membrane nervne i mišićne ćelije u stanju mirovanja, odnosno pre njihovog nadraživanja. Kada se ove ćelije nadraže, onda potencijal mirovanja postaje akcioni potencijal – nervni impuls, pri kome se obrće polarizovanost membrane tako da unutrašnja strana postaje pozitivno, a spoljašnja negativno naelektrisana.

Reading.gif
Za više podataka pogledati Proteini ćelijske membrane

Literatura

  • Šerban, M, Nada: Ćelija - strukture i oblici, ZUNS, Beograd, 2001
  • Grozdanović-Radovanović, Jelena: Citologija, ZUNS, Beograd, 2000
  • Pantić, R, V: Biologija ćelije, Univerzitet u Beogradu, beograd, 1997
  • Diklić, Vukosava, Kosanović, Marija, Dukić, Smiljka, Nikoliš, Jovanka: Biologija sa humanom genetikom, Grafopan, Beograd, 2001
  • Petrović, N, Đorđe: Osnovi enzimologije, ZUNS, Beograd, 1998.

izvor slike