Pentastomida

Iz projekta Bionet Škola

Pentastomida su mala grupa životinja koje parazitiraju u respiratornom sistemu kičmenjaka. Na prednjem delu tela imaju pet ispupčenja, po kojima su i dobili ime, od kojih četiri imaju kandžice, a na jednom se nalaze usta prilagođena za sisanje krvi domaćina.

Na prednjem delu tela imaju pet ispupčenja, po kojima su i dobili ime, od kojih četiri imaju kandžice, a na jednom se nalaze usta prilagođena za sisanje krvi domaćina. Od usnog otvora produžava se jednostavno cevasto crevo. Krvni sistem kao i sistemi za disanje i izlučivanje ne postoje.

Polni sistem je dobro razvijen i ove životinje su odvojenih polova. Razviće se odvija preko dve vrste domaćina:

prelaznog , u kome se obrazuju i razvijaju larve, i to su najčešće neka riba ili sitni glodar mada su larve nađene u skoro svim vrstama kičmenjaka;
trajnog domaćina u kome su odrasle jedinke.

Parazitiraju uglavnom u životinjama tropskih predela i izuzetno retko se sreću kod čoveka. Najpoznatiji predstavnik značajan za veterinarsku medicinu u našem području je vrsta Linguatula serrata koja izaziva oboljenje lingvatulozu. Ovom pentastomidom se može zaraziti i čovek.

Klasifikacija

Taksonomsko mesto Pentastomida je oduvek bilo jako nesigurno, neki autori ih svrstavaju u rakove, drugi sa krpeljima, pa je zato, po mišljenju našeg zoologa prof. Krunića, najpogodnije da se izdvoje kao zaseban filum.

Prema najnovijem mišljenu Martin & Davis (2001), Pentastomida su potklasa unutar klase rakova Maxillopoda.

potklasa Pentastomida Diesing, 1836
- red Cephalobaenida Heymons, 1935
  - familija Cephalobaenidae Fain, 1961
  - familija Reighardiidae Heymons, 1935
- red Porocephalida Heymons, 1935
  - familija Armilliferidae Fain, 1961
  - familija Diesingidae Fain, 1961
  - familija Linguatulidae Heymons, 1935
  - familija Porocephalidae Fain, 1961
  - familija Sambonidae Fain, 1961
  - familija Sebekiidae Fain, 1961
  - familija Subtriquetridae Fain, 1961.

Literatura

Biblioteka Planeta Zemlja i život na njoj, Čovek i životinjski svet,ZUNS i Srpsko biološko društvo, Beograd, 1987.
Dogelj, V,A: Zoologija beskičmenjaka, Naučna knjiga, beograd, 1971.
Krunić, M: Zoologija invertebrata 1, Naučna knjiga, Beograd, 1977.
Krunić, M: Zoologija invertebrata 2, Naučna knjiga, Beograd, 1979.
Mariček, Magdalena, Ćurčić, B, Radović, I: Specijalna zoologija, Naučna knjiga, Beograd, 1986.
Matoničkin, I, Habdija, I, Primc - Habdija, B: Beskralješnjaci - bilogija nižih avertebrata, Školska knjiga, Zagreb, 1998.
Marcon, E, Mongini, M: Sve životinje sveta, IRO Vuk Karadžić, Beograd, 1986.
Radović, I, Petrov, Brigita: Raznovrsnost života 1 - struktura i funkcija, Biološki fakultet Beograd i Stylos *Novi Sad, Beograd, 2001.
Ratajac, Ružica: Zoologija za studente Poljoprivrednog fakulteta, PMF u Novom Sadu i MP Stylos Novi Sad, 1995.
Petrov, Brigita, Radović, I,Miličić, Dragana, Petrov, I: Opšta i sistematska zoologija (praktikum), Biološki fakultet, Beograd, 2000