Provodno tkivo

Izvor: Bionet Škola
Idi na: navigaciju, pretragu
provodno tkivo: ksilem (xylem) i floem (phloem)

Provodno tkivo je vrsta trajnog biljnog tkiva specijalizovano za provođenje materija kroz biljku povezujući na taj način najudaljenije delove biljke. Sa ciljem da se transport materija ubrza elementi provodnog tkiva deluju kao cevi koje su nastale spajanjem izduženih ćelija koje su delimično ili potpuno izgubile poprečne zidove, a grupisane su u provodne snopiće u svim biljnim organima.

Tipovi

Razlikuju se dve vrste ovog tkiva:

  • ksilem,
  • floem,

Ranije se smatralo da se kroz ksilem prenose voda i neorganska jedinjenja, a kroz floem organska jedinjenja rastvorena u vodi, ali se danas zna da ovakva isključiva razlika ne važi.

Ksilem

Ksilem je izgrađen od mrtvih ćelija sa odrvenelim zidovima, koje se nazivaju:

Reading.gif
Za više podataka pogledati Ksilem

Floem

Floem

Uloga floema utvrđena je mnogo pre nego što je pručena njegova građa i dato ime tom tkivu, od strane Malpigija (Malpighi) 1675. g.

Ranije se smatralo da floem provodi rastvorene organske materije (asimilati) od mesta gde se stvaraju fotosintezom, odnosno od lista pa do svih delova biljke (primaoci). Današnja saznanja su nešto drugačija: organske materije se kroz biljku mogu da kreću u svim pravcima kako od korena ka listovima i iz njih u vršne pupoljke, tako i iz listova ka korenu. Uzlazno kretanje materija vrši se kroz ksilem, a transport iz listova u bilo kom pravcu, ka vršnim pupoljcima (naviše) ili naniže vrši se samo kroz floem.

Grade ga žive ćelije:

Reading.gif
Za više podataka pogledati floem

Vrste provodnih snopića

Vrste provodnih snopića (šematski): A - kolateralni zatvoren snopić; B - bikolateralan otvoren, sa kambijumom (crveno); C - floemocentrični; D - radijalni
Šematizovana mikrografija

Floem i ksilem se povezuju i čine provodne snopiće. Provodni snopići mogu biti izgrađeni samo od jedne vrste tkiva (ili ksilema ili floema) i onda su to prosti provodni snopići. Kada sadrže i floem i ksilem onda su složeni provodni snopići. Provodni snopići čine nervaturu listova.

Provodni snopići nastaju od tvornog tkiva (meristema). Ako se sav meristem diferencira dajući elemente provodnih snopića onda je takav provodni snopić zatvoren. Za razliku od njega u otvorenom provodnom snopiću zaostaje meristem (prokambijum ili fascikularni kambijum) i takav snopić je u stanju deobama ćelija meristema da se menja, da raste.

Vrste složenih provodnih snopića

Prema broju i rasporedu floemskih i ksilemskih delova razlikuje se nekoliko tipova provodnih snopića:

  • kolateralni snopić sastoji od po jednog ksilema i floema koji se nalaze na istom radijusu (zraku), floem ka periferiji, a ksilem ka centru stabla; u zavisnosti da li se između floema i ksilema nalazi kambijum ili ne, mogu biti otvoreni ili zatvoreni; posebna varijanta kolateralnog snopića je bikolateralni kod koga je dodata jedna traka floema sa unutrašnje strane ksilema; bikolateralni snopić je uvek otvoren
  • koncentrični su oni snopići kod kojih su floem i ksilem raspoređeni jedan oko drugog pa se razlikuju dva tipa:
    • ksilocentrični kada je ksilem u sredini i okružen je floemom
    • floemocentrični, obrnuto u odnosu na prethodni;
  • radijalni snopići imaju floem i ksilem raspoređene na različitim radijusima tako što se između zrakova na kojima je ksilem nalaze zraci sa floemom; floem i ksilem se dodiruju bočnim stranama.

Literatura:

  • Vujaklija, M: Leksikon stranih reči i izraza, Prosveta, Beograd
  • Grozdanović-Radovanović, Jelena: Citologija, ZUNS, Beograd, 2000
  • Nešković Mirjana, Konjević R, Ćulafić Ljubinka (2002): Fiziologija biljaka, NNK, Beograd
  • Šerban, M, Nada: Ćelija - strukture i oblici, ZUNS, Beograd, 2001
  • Sarić, M. (1975): Fiziologija biljaka, Naučna knjiga, Beograd
  • Blaženčić, Jelena (1990): Praktikum iz anatomije biljaka sa osnovama mikroskopske tehnike,Naučna knjiga, Beograd
  • Janjatović, V. (1988), Botanika, Novi Sad
  • Jančić, R: Sto naših najpoznatijih lekovitih biljaka, Naučna knjiga, Beograd, 1988.
  • Jančić, R: Lekovite biljke sa ključem za određivanje, Naučna knjiga, Beograd, 1990.
  • Kojić, M: Botanika, Naučna knjiga, Beograd, 1989.
  • Kojić, M: Fiziološka ekologija kulturnih biljaka, Naučna knjiga, Beograd, 1987.
  • Marinković, R, Tatić, B, Blaženčić, J: Morfologija biljaka, Beograd, 1979.
  • Nikolić,R, Pavlović, S, Živanović, P. (1989): Praktikum iz anatomije biljaka, Meidicnska knjiga, Beograd-Zagreb
  • Tatić, B, Petković, V. (1998): Morfologija biljaka, ZUNS, Beograd