Sipunculida

Iz projekta Bionet Škola

Sipunkulide (Sipunculida), nazivaju se ponekad i kikiriki-crvi, su beskičmenjaci koji pripadaju grupi manjih celomskih protostomija. Ovaj tip obuhvata oko 250 vrsta koje sve pripadaju morskim životinjama.

Telo je cilindričnog oblika, izuženo i podeljeno na:

rilicu (proboscis), koja predstavlja prednji uzani deo na kome se nalazi usni otvor sa tentakulama ili različitim izraštajima u obliku trnova, kukica i papila; rilica ima sposobnost uvalčenja u prednji deo trupa;
trup, zadnji prošireni deo, koji je bez izraštaja ili sadrži, zavisno od vrste, izraštaje u obliku papila ili nekom drugom, ali nikada ne sadrži kukice i trnove.

Telesni zid je izgrađen od slojeva koji poređani od spoljašnjosti ka telesnoj duplji imaju sledeći redosled:

kutikula;
epidermis koji stvara kutikulu;
sloj vezivnog tkiva
kružni i uzdužni mišići, a kod nekih vrsta između njih su postavljeni i kosi mišići;
parijetalni peritoneum.

Telesni zid obavija unutrašnju duplju, celom koji je prostrana i ispunjena tečnošću u kojoj se nalaze različite ćelije:

ćelije sa pigmentom za disanje himeritrinom;
amebocite
polne ćelije koje tu dozrevaju.

Klasifikacija

1. Klasa Sipunculidea

red Sipunculiformes
- porodica Sipunculidae
red Golfingiiformes
- porodica Golfingiidae
- porodica Phascolionidae
- porodica Themistidae

2. klasa Phascolosomatidea

red Phascolosomatiformes
- porodica Phascolosomatidae
red Aspidosiphoniformes
- porodica Aspidosiphonidae

Literatura

Biblioteka Planeta Zemlja i život na njoj, Čovek i životinjski svet,ZUNS i Srpsko biološko društvo, Beograd, 1987.
Dogelj, V,A: Zoologija beskičmenjaka, Naučna knjiga, beograd, 1971.
Krunić, M: Zoologija invertebrata 1, Naučna knjiga, Beograd, 1977.
Krunić, M: Zoologija invertebrata 2, Naučna knjiga, Beograd, 1979.
Mariček, Magdalena, Ćurčić, B, Radović, I: Specijalna zoologija, Naučna knjiga, Beograd, 1986.
Matoničkin, I, Habdija, I, Primc - Habdija, B: Beskralješnjaci - bilogija nižih avertebrata, Školska knjiga, Zagreb, 1998.
Marcon, E, Mongini, M: Sve životinje sveta, IRO Vuk Karadžić, Beograd, 1986.
Radović, I, Petrov, Brigita: Raznovrsnost života 1 - struktura i funkcija, Biološki fakultet Beograd i Stylos *Novi Sad, Beograd, 2001.
Ratajac, Ružica: Zoologija za studente Poljoprivrednog fakulteta, PMF u Novom Sadu i MP Stylos Novi Sad, 1995.
Petrov, Brigita, Radović, I,Miličić, Dragana, Petrov, I: Opšta i sistematska zoologija (praktikum), Biološki fakultet, Beograd, 2000