Žiroliki crvi

Izvor: Bionet Škola
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Acorn hzoom.jpg

Žiroliki crvi (lat. Enteropneusta) su beskičmenjaci, crvolike životinje iz filuma poluhordata. Žive solitarno rijući po dnu priobalnog dela mora ili ukopavajući se u jame. Telo ime je izduženo i njegov prednji deo (rilica) podseća na žir po čemu su i dobili naziv. Veličina tela im obično iznosi nekoliko centimetara mada ima vrsta koje dostižu i 2,5 m. Najveći broj vrsta iz tipa poluhordata pripada ovoj grupi (klasi) životinja.

Žiroliki crvi, kao svi poluhordati, pokazuju sličnosti sa bodljokošcima i hordatima (vidi poluhordati).

Telesni regioni

Telo im je podeljeno na tri regiona:

  • rilicu (proboscis);
  • ogrlicu (kratko zadebljanje oko vrata) na čijoj se ventralnoj strani nalaze usta;
  • trup koji je spljošten i na njemu se nalazi dva niza škržnih proreza.

Na leđnjoj strani ždrela obrazuje se šuplja evaginacija, stomohorda, koja se pruža ka napred ulazeći u rilicu. Slična je notohordi kod hordata od koje se razlikuje po tome što nema potpornu ulogu i što je u vezi sa crevom.

Celom je dobro razvijen i nalazi se u svim telesnim regionima i to tako što je u ogrlici i trupu paran, dok je u rilici neparan zbog razvića mišića.

Unutrašnja građa

Crevo i organi za izlučivanje

Crevo počinje ustima koja se nastavljaju na ždrelo i može se podeliti na:

  • škržni deo
  • jetreni deo.

Škržni deo obuhvata ždrelo koje ima dvostruku funkciju:

  • respiratornu jer se preko škržnih proreza obavlja razmena gasova i voda izlazi u spoljašnju sredinu;
  • transportuje hranljive materije ka crevu.

Jetreni deo creva je bogato snabdeven izraštajima sa žlezdanom funkcijom i završava se analnim otvorom na zadnjem kraju trupa.

Organi za izlučivanje su u vidu kanala: jednog u rilici i dva u ogrlici, preko kojih je celom u vezi sa spoljašnjom sredinom.

Krvni sistem

Otvorenog je tipa sa pravilnom cirkulacijom hemolimfe.

Sastoji se od:

  • leđnog krvog suda u kome se hemolimfa kreće prema napred;
  • trbušnog krvnog suda u kome je kretanje hemolimfe ka nazad;
  • poprečnih sudova koji u predelu ogrlice spajaju leđni i trbušni sud;
  • centralna lakuna koja predstavlja proširenje leđnog suda u predelu rilice;
  • srce u vidu kontraktilnog meška.

Nervni sistem i čula

Sastoji se od:

  • dorzalnog (leđnog) nervnog stabla koje je jače razvijeno i u predelu rilice je cevasto (kao kod hordata);
  • ventralnog (trbušnog) nervnog stabla;
  • poprečnih komisura koje u oblasti rilice spajaju dorzalno i ventralno stablo.

Čula ne postoje osim što se u epitelu nalaze fotoreceptorne ćelije.

Polni sistem

Odvojenih su polova (episkopalni), mada ima vrsta koje se razmnožavaju bespolnim putem. Polni sistem je smešten u srednjem delu trupa bočno od creva i sastoji se od:

  • parnih gonada
  • kanala preko kojih gonade komuniciraju sa spoljašnjom sredinom.

Odvojenih su polova, a razviće se odvija metamorfozom preko larve tornarije koja je slična larvi bodljokožaca.

Literatura

  • Mariček, magdalena, Ćurčić, B, Radović, I: Specijalna zoologija, Naučna knjiga, Beograd, 1986.
  • Marcon, E, Mongini, M: Sve životinje sveta, IRO Vuk Karadžić, Beograd, 1986.
  • Radović, I, Petrov, Brigita: Raznovrsnost života 1 - struktura i funkcija, Biološki fakultet Beograd i Stylos Novi Sad, Beograd, 2001.