Mape distribucije vrsta

Izvor: Bionet Škola
Izmena od 21:58, 5. februar 2010. od strane korisnika Coccinella (razgovor | doprinosi) (Created page with '=O Arealu= Biogeografija proučava geografsku distribuciju organizama pokušavajući objasniti kako i zašto su vrste ili više taksonomske kategorije raspoređene na postojeći…')
(razl) ← Starija izmena | Najnovija izmena (razl) | Novija izmena → (razl)
Idi na navigaciju Idi na pretragu

O Arealu

Biogeografija proučava geografsku distribuciju organizama pokušavajući objasniti kako i zašto su vrste ili više taksonomske kategorije raspoređene na postojeći ili istorijski način. Objašnjenje aktuelne rasprostranjenosti vrsta zahteva poznavanje promena geografije, klime, pomicanja kontinenata i postojanja mostova između velikih dijelova kopna. Proučavanje biogeografije zahteva i poznavanje ekoloških faktora poput specifičnih faktora interakcije u distribuciji vrsta.

U biogeografiji najznačajniji i osnovni objekat proučavanja je areal. Pod arealom neke vrste (ili bilo koje druge sistematske kategorije ) podrazumeva se prostranstvo koje ona zauzima na površini Zemlje. Areal je deo teritorije ili akvatorije u kome se nalazi data vrsta. Mora se da naglasiti da između površine i vrste koja naseljava datu površinu postoji specifično ekološko, biogeografsko i istorijsko jedinstvo, tako da vrsta i data oblast čine funkcionalno jedinstvo, složen biološki, ekološki i geografski kompleks, koji ustvari i jeste areal. Svaki areal odlikuje se veličinom, oblikom, položajem i karakterom svoga sredista (centri areala), karakterom rasprostranjenosti date vrste u njemu (struktura areala) i granicama areala.

Svaka vrsta ima jedinstveni areal i to saznanje je centralna stavka u biogeografiji. Biogeografi istražuju mnoge pojave kao što su lokacije i prisustvo individualnih organizama, smene u lokalnoj ili regionalnoj distribuciji populacija sadašnje i prošle distribucije viših taksona ili klada, modele biodiverziteta. Ekološki procesi i istorijiski događaji oblikuju areal vrste.


Mapiranje vrsta i mape distribucije

Areali vrsta predstavljaju veoma značajne objekte proučavanja u biogeografiji, pošto se na osnovu njih mogu izvesti bitni zaključci o rasprostranjenju, ekologiji i istoriji date vrste. Tek pošto se areal predstavi kartogarfski, postaće dostupan odgovarajućim proučavanjima, odnosno areali različitih vrsta mogu se međusobno upoređivati.

Preduslov da se areal date vrste predstavi kartografski jeste da se vrsta, odnosno njeni individualni primerci ili populacije, predhodno pronađu na što je moguće većem broju mesta na kojima se nalazi u okiru svog areala, da se utvrdi što veći broj njenih nalazišta, odnosno lokaliteta na kojima živi.

U mnogim slučajevima vršeno je sistematsko utvrđivanje rasprostranjenosti pojedinih vrsta. Međutim, često se za kartografsko predstavljanje areala koriste materijali do kojih se nije uvek dolazilo sistematskim načinom, kao što su postojeće muzejske zbirke, opšteg kataktera ili po pojedinim područjima, dnevnici istraživača i floristički ili faunistički spiskovi za pojedine oblasti.

Areali se kartografski mogu predstaviti na različite načine. Postoje dve osnovne vrste mapa distribucije:

  • Metod tačaka
  • Konturni metod

Metod tačaka - metod punktiranja

Osnovni, najrasrostranjeniji i najkonkretniji metod i u mnogo čemu najvažniji jeste metod punktiranja. Istovremeno ovaj metod je i ishodni jer se na osnovu njega mogu u daljem postupku areali predstaviti na bilo koji drugi način. Svako utvrđeno nalazište ili lokalitet date vrste nanosi se na odgovarajuće mesto na geografskoj karti, i to u obliku tačke, kružića, krstića itd.(slika 1).

Slika 1 Populacija Melitacea cinxia u Aland-u, Finska 1993. god.

Na karti se dobija tačkasta mreža, gušća ili ređa u zavisnosti od razmere karte, količine poznatih nalazišta date vrste i gustine kojom je ona naseljena u svom arealu. Tačkasto predstavljen areal daje čitav niz dragocenih podataka o veličini areala, konkretnim mestima na kojima se vrsta nalazi, kao i gustini njene naseljensoti, odnosno lokaliteta i strukturi areala (pod pretpostavkom da je rasprosranjenje date vrste dobro proučeno).

U slučajevima kada je rasprostranjenje date vrste nedovoljno ispitano, kada se ima malo podataka o lokalitetima na kojima se ona nalazi, tačkasto predstavljanje pojedinih nalazista je jedini prihvatljivi način kartiranja. U tom slučaju se govori samo o fragmentima areala, a ne arealu kao celini.

Uz pomoć ove metode, za razliku od drugih, moguće je tačnije odreditu punkt gde su jedinke neke vrste sakupljene ili registrovane. Pokazalo se da je ovo jedini upotrebljivi metod kada se kartira rasprostranjenje retke ili slabo proučene vrste. Zato je metod tačaka dobar na početku istraživanja geografskog rasprostranjenja. Na jednu kartu se mogu naneti punktovi registracije dve, tri ili više vrsta označavanjem slobodno izabranim simbolima.

Tačkasto predstavljanje areala ima svog punog smisla jedino ako se radi o manjoj razmeri geografske karte. Jedino pod tim uslovom moguće je detaljno prikazati resprostranjenje date vrste, odnosno čak i ekološku naklonjenost date vrste određenim geografskim područjima i tipu staništa.

Stepen tačnosti ove metode zavisi od kolilčine činjeničnog materijala i specifičnosti odabrane karte, pre svega njene razmere. Da bi prikazali osnovne zakonitosti u razmeštanju životinja dovoljne su karte malog razmera. Za tačniji prikaz mesta nalaženja u određenom delu prostora potrebna je karta krupnih razmera.

Kartiranje odražava samo geografsku prirodu areala. I pored svih prednosti metod tačaka ima imane, slabo je ilustrativan, jer zahteva izvestan nivo mašte da bi sebi predstavili oblik ili povrsinu areala.

U poslednje vreme se za označavanje distribucije jedinki, koristi program Google Earth. Njegove prednosti su što je besplatan, dostupan, lak za korišćenje, podacima se može lako manipulisati, i podaci se mogu lako razmenjivati između naučnika. Takođe, ovaj program daje tri načina prikazivanja mape: satelitski snimak mape, političku mapu i kombinaciju ove dve. Na slici 2 je prikazana distribucija Ambrosia ambrosioides na granici US i Meksika.

Slika 2 Distribucija Ambrosia ambrosioides na granici US i Meksika

Konturni metod