Razlika između izmena na stranici „Oklopnjače”

Izvor: Bionet Škola
Idi na navigaciju Idi na pretragu
 
(3 međuizmena istog korisnika nisu prikazane)
Red 1: Red 1:
 
[[Slika:Dunkleosteus skull.jpg|511px|d|mini|Dunkleosteus - model]]
 
[[Slika:Dunkleosteus skull.jpg|511px|d|mini|Dunkleosteus - model]]
'''Oklopnjače''' (lat. ''Placodermi'') su izumrle [[ribe]] sa vilicama koje su ne samo najstarije ribe, već i najstariji [[kičmenjaci]] sa vilicama.  Telo ime je bilo pokriveno snažnim koštanim oklopom (gr. ''plax, placos'', ploča i ''derma'', koža) i dorzoventralno spljošteno zbog života na dnu (bentos) mora. Nisu imale prave zube već su se okoštale ploče, koje su pokrivale glaveni deo, spuštale do usta i služile za drobljenje hrane.
+
'''Oklopnjače''' (lat. ''Placodermi'') su izumrle [[ribe]] sa vilicama koje su ne samo najstarije ribe, već i najstariji [[kičmenjaci]] sa vilicama.  Verovatno su se vilice razvile od prvog škržnog luka. Telo ime je bilo pokriveno snažnim koštanim oklopom (gr. ''plax, placos'', ploča i ''derma'', [[koža]]) i dorzoventralno spljošteno zbog života na dnu ([[B|bentos]]) mora. Nisu imale prave zube već su se okoštale ploče, koje su pokrivale glaveni deo, spuštale do usta i služile za drobljenje hrane. Za većinu se smatra da je vodila grabežljivi način života.
  
 
Koštani oklop je bio izgrađen od dva pokretno povezana dela:
 
Koštani oklop je bio izgrađen od dva pokretno povezana dela:
*glavenog koji je pokrivao glavu i škrge
+
*glavenog koji je pokrivao glavu i [[škrge]]
 
*trupni deo.
 
*trupni deo.
  
Pokretna povezanost ova dva dela omogućavala je podizanje glave i široko otvaranje usta što je za njihov predatorski način života bilo od važnosti. Zadnji deo tela je ili bio pokriven krljuštima ili potpuno bez koštanih tvorevina. Najpoznatiji je ogromni fosil ''Dunkleosteus'' dužine čak 6 m.
+
Pokretna povezanost ova dva dela omogućavala je podizanje glave i široko otvaranje usta što je za njihov predatorski način života bilo od važnosti. Zadnji deo tela je ili bio pokriven [[krljušti]]ma ili potpuno bez koštanih tvorevina.  
 +
 
 +
Pojavile su se u [[silur]]u, dostigle vrhunac razvoja u [[devon]]u, a zatim tokom donjeg karbona izumrle. Smatraju se precima današnjih riba. Najveći fosil oklopnjača je ''[[Dunkleosteus]]'' dužine čak 6 m (po nekim podacima dužina se kretala od 8 - 11 m), a najstariji poznati fosili pronađeni su u Kini.
  
Pojavile su se u siluru, dostigle vrhunac razvoja u devonu, a zatim tokom donjeg karbona izumrle. Smatraju se precima današnjih riba.
 
  
  
Red 20: Red 21:
 
*Radović, I., Petrov, Brigita: Raznovrsnost života 1 - struktura i funkcija, Biološki fakultet Beograd i Stylos Novi Sad, Beograd, 2001.  
 
*Radović, I., Petrov, Brigita: Raznovrsnost života 1 - struktura i funkcija, Biološki fakultet Beograd i Stylos Novi Sad, Beograd, 2001.  
 
*Ratajac, Ružica: Zoologija za studente Poljoprivrednog fakulteta, PMF u Novom Sadu i MP Stylos Novi Sad, 1995
 
*Ratajac, Ružica: Zoologija za studente Poljoprivrednog fakulteta, PMF u Novom Sadu i MP Stylos Novi Sad, 1995
{{Potpis2}}[[Kategorija:Kičmenjaci]][[Kategorija:Kratki tekstovi]]
+
{{Potpis2}}[[Kategorija:Kičmenjaci]][[Kategorija:Kratki tekstovi]][[Kategorija:Ribe]]
[http://www.uta.edu/paleomap/homepage/Schieberweb/images/general/dunkleosteus_skull.jpg izvor fotografije]
+
*[http://www.uta.edu/paleomap/homepage/Schieberweb/images/general/dunkleosteus_skull.jpg izvor fotografije]

Najnovija izmena na datum 31. decembar 2012. u 18:39

Dunkleosteus - model

Oklopnjače (lat. Placodermi) su izumrle ribe sa vilicama koje su ne samo najstarije ribe, već i najstariji kičmenjaci sa vilicama. Verovatno su se vilice razvile od prvog škržnog luka. Telo ime je bilo pokriveno snažnim koštanim oklopom (gr. plax, placos, ploča i derma, koža) i dorzoventralno spljošteno zbog života na dnu (bentos) mora. Nisu imale prave zube već su se okoštale ploče, koje su pokrivale glaveni deo, spuštale do usta i služile za drobljenje hrane. Za većinu se smatra da je vodila grabežljivi način života.

Koštani oklop je bio izgrađen od dva pokretno povezana dela:

  • glavenog koji je pokrivao glavu i škrge
  • trupni deo.

Pokretna povezanost ova dva dela omogućavala je podizanje glave i široko otvaranje usta što je za njihov predatorski način života bilo od važnosti. Zadnji deo tela je ili bio pokriven krljuštima ili potpuno bez koštanih tvorevina.

Pojavile su se u siluru, dostigle vrhunac razvoja u devonu, a zatim tokom donjeg karbona izumrle. Smatraju se precima današnjih riba. Najveći fosil oklopnjača je Dunkleosteus dužine čak 6 m (po nekim podacima dužina se kretala od 8 - 11 m), a najstariji poznati fosili pronađeni su u Kini.


Literatura

  • Brem, A., E.: Život životinja, Prosvjeta, Zagreb, 1982.
  • Kalezić,M.:Osnovi morfologije kičmenjaka, Savremena administracija, Beograd, 1995.
  • Kalezić, M.: Hordati, Biološki fakultet Univerziteta u Beogradu, 2000.
  • Kalezić,M.:Osnovi morfologije kičmenjaka, treće izdanje, Zzavod za udžbenike i nastavna sredstva, Beograd, 2005.
  • Kalezić, M.,Tomović, Lj:Hordata -skripta,četvrto izdanje,Biološki fakultet, Beograd, 2005.
  • Marcon, E., Mongini, M: Sve životinje sveta, IRO Vuk Karadžić, Beograd, 1986.
  • Radović, I., Petrov, Brigita: Raznovrsnost života 1 - struktura i funkcija, Biološki fakultet Beograd i Stylos Novi Sad, Beograd, 2001.
  • Ratajac, Ružica: Zoologija za studente Poljoprivrednog fakulteta, PMF u Novom Sadu i MP Stylos Novi Sad, 1995
Snežana Trifunović, dipl. biolog